Trước hết hãy tạo môi trường văn hóa!

Hội thảo đã thu hút khá đông văn nghệ sĩ đang trực tiếp làm nghề và giảng dạy tại các trường VHNT, đại diện cho các hội liên ngành VHNT tại TP.HCM tham dự. Một lần nữa, vấn đề “đỉnh cao” trong các tác phẩm VHNT được các đại biểu quan tâm và cho rằng trong thời đại ngày nay rất khó để có một tác phẩm đỉnh cao nếu như… Vở cải lương “Chiếc áo thiên nga” dù được đầu tư đến 2 tỉ đồng nhưng không có sân khấu xứng tầm, phải biểu diễn ở Nhà thi đấu Quân khu 7 Trước tiên phải là một tác phẩm có giá trị Nhấn mạnh về “đỉnh cao” trong VHNT, GS.TS Ca Lê Thuần - Chủ tịch Liên hiệp Các hội VHNT TP.HCM cho rằng: “Một tác phẩm VHNT trước tiên phải là tác phẩm có giá trị, được công chúng đón nhận... Đây là cái quan trọng nhất trong các sáng tác nghệ thuật hiện nay. Một tác phẩm ra đời nếu không được công chúng hưởng ứng, không “sống” được với thời gian, “đỉnh cao” rồi chỉ để cất kho thì…”. Trong khi, thực trạng môi trường VHNT hiện nay có rất nhiều vấn đề bất cập, khó để có thể tạo ra một tác phẩm “đỉnh cao” như mong đợi. Nhà báo Ngô Ngọc Ngũ Long thẳng thắn nhìn nhận: “Một tác phẩm VHNT chỉ thực sự có giá trị khi sống được trong không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Nhưng chưa lúc nào Hollywood lại chiếm lĩnh thị trường phim ảnh Việt Nam như hiện nay. Năm 2011, chỉ có 17 phim Việt ra rạp trên 106 phim nước ngoài, doanh thu chủ yếu từ phim nước ngoài. Phim Việt hiện nay hầu hết do tư nhân sản xuất nên chỉ chú trọng đến yếu tố giải trí là chính. Phim truyền hình nhiều nhưng tình trạng xuống cấp đang báo động vì tình trạng làm ẩu, coi thường khán giả của các nhà làm phim… Âm nhạc Việt với nhiều ca khúc dung tục kiểu như “Bao nhiêu nhân tình đang tìm anh ngoài kia kìa…”. Người ta gọi đó là biến tướng của âm nhạc Việt thời thị trường… Sự hụt hẫng thiếu cân bằng của âm nhạc Việt hiện nay ngày càng rõ nét bởi sự chi phối của các nhà tài trợ… mà Hội Âm nhạc chỉ biết “lực bất tòng tâm”, trong khi các tác phẩm âm nhạc truyền thống, nhạc giao hưởng, thính phòng gần như bị bỏ quên…”. Ông Trần Luân Kim - Phó ban Lý luận phê bình Liên hiệp Các hội VHNT TP.HCM chia sẻ: “Không khó để nhận thấy yếu kém, bất cập đang tồn tại, cản trở tiềm năng phát triển của lực lượng VHNT tạo ra những tác phẩm có giá trị cao về nội dung tư tưởng. Không ít tác phẩm có xu hướng thương mại hóa một chiều, chạy sô theo số lượng mà ít quan tâm đến chất lượng. Những tác phẩm như vậy thường bị những câu chuyện, sự kiện vụn vặt lôi cuốn, không mang ý nghĩa xã hội tiêu biểu, không đủ sức lan tỏa thẩm mỹ. Trong khi cuộc sống đương đại đang sôi động thì sáng tác VHNT lại tỏ ra chậm chạp, lúng túng…”. Nói về thực trạng phim truyền hình hiện nay, bà Dương Cẩm Thúy - Chủ tịch Hội Điện ảnh thành phố cho rằng: “Một tác phẩm VHNT phải nói lên được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, là vũ khí để góp phần đấu tranh, chống tiêu cực, chống tham nhũng, bênh vực và bảo vệ quyền lợi của mọi người… Nhưng nhiều khán giả không thích phim Việt do có quá nhiều chi tiết không thực, sai sót, chứng tỏ người làm phim không hiểu cuộc sống, con người, thiếu vốn sống, lại chủ quan… Người sáng tác muốn có tác phẩm hay phải có những chuyến đi về khắp mọi miền đất nước để gặp những con người, nghe những câu chuyện kể… để tạo ra những truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch bản bám sát vào đời sống nhân dân…”. NSƯT Trần Vương Thạch- GĐ Nhà hát giao hưởng Nhạc vũ kịch Việt Nam cho rằng: “Với tình trạng xuống cấp của môi trường văn hóa như hiện nay rất khó để tạo ra một tác phẩm VHNT “đỉnh cao”. Cần phải xây dựng lại những sản phẩm văn hóa, môi trường biểu diễn… Chúng tôi đang cố gắng nỗ lực xây dựng môi trường văn hóa bằng việc đem nhạc giao hưởng đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ…”. Không có sân khấu biểu diễn Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm trong việc tạo ra tác phẩm “đỉnh cao” là hiện nay thiếu sân khấu biểu diễn nghệ thuật. Nêu một thực trạng lâu nay giới làm nghề bức xúc, NSƯT Trần Minh Ngọc chia sẻ: “Thật khó để có tác phẩm “đỉnh cao” khi nghệ sĩ không có sân khấu để biểu diễn. Sáng tạo như thế nào nếu như sân khấu không đủ điều kiện âm thanh, ánh sáng… Nhà hát Bội TP.HCM lâu nay giống như cái kho, sân khấu không còn là thánh đường cho sự sáng tạo nữa… Không có địa điểm tập dượt nghiêm túc, người diễn không sáng tạo được gì cả. Một đô thị lớn như TP.HCM lại không có rạp diễn là điều khó chấp nhận. Nhất là loại hình sân khấu cải lương đang cần những cái mới, những thay đổi để tồn tại và phát triển”. Ông Minh Ngọc còn cho biết thêm: “Đào tạo ở nhà trường hầu như không thay đổi từ nhiều năm nay. Học sinh nghệ thuật cải lương rất khó tìm được chỗ đứng trên sàn diễn vì chỉ có một nhà hát công lập. Việc đào tạo theo mô hình liên kết giữa nhà trường và nhà hát là điều nên tiếp tục. Bởi, nếu không có sự liên kết này, diễn viên sau khi ra trường sẽ không có đất diễn, nhà hát không dùng được phải đào tạo lại…”. Đồng quan điểm này, ĐD Đoàn Dũng cho rằng: “Việc đào tạo VHNT ở các trường hiện nay đáng báo động. Phương pháp đào tạo cổ điển, giáo trình cũ, tư duy cũ, nhận thức thấp... Sinh viên ra trường lại không đáp ứng nhu cầu thực tế…”. Trước rất nhiều vấn đề còn tồn tại trong môi trường VHNT và với chính sách đãi ngộ với nghệ sĩ còn “khiêm tốn” thì việc tạo ra tác phẩm “đỉnh cao” trong thời gian này sẽ rất khó. “Trước tiên, hãy tạo môi trường văn hóa, VHNT khuyến khích để văn nghệ sĩ yên tâm sáng tạo ra những tác phẩm hay, có giá trị. Làm sao để quảng bá tác phẩm đến với công chúng chứ không chỉ dựng xong rồi đem cất kho, tốn kinh phí… Từ đó, tạo nền tảng để có tác phẩm “đỉnh cao” trong tương lai”, GS Ca Lê Thuần nhấn mạnh. Theo Baovanhoa