15 năm Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa VIII) về Văn hóa: Văn hóa nghệ thuật cần sự đầu tư mạnh mẽ

Vào hội Ảnh:Hồng Vĩnh Thực trạng đáng lo lắng Bà Ngô Ngọc Ngũ Long - Ủy viên Ban chấp hành Hội Điện ảnh TP bức xúc: "Không phải ai cũng hiểu và vận dụng đúng với tinh thần Nghị quyết. Câu "Giữ gìn và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” dường như đã trở thành câu khẩu hiệu có thể gặp bất cứ đâu. Nói cách khác, quan điểm đúng đắn đó đã bị biến thành khẩu hiệu của người quản lý, lãnh đạo mỗi khi đề cập đến sự phát triển văn hóa”. Các đại biểu bày tỏ sự băn khoăn, lo ngại trước tình trạng áp đảo của văn hóa nước ngoài đối với tuổi trẻ hiện nay... Hệ quả là những trò lố lăng như hôn ghế thần tượng Hàn Quốc, khoe thân trên mạng để nổi tiếng, lối sống thực dụng kiểu Mỹ trở thành lối sống "thời thượng” của một bộ phận giới trẻ...Ngay cả chương trình về nguồn cũng bị lợi dụng để làm kinh tế... Ông Huỳnh Văn Mười- Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM cho rằng, chúng ta thường nói bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc nhưng trong các trường mỹ thuật của Việt Nam không có khoa mỹ thuật truyền thống. Trong khi các nước lân cận như Lào, Campuchia, Thái lan...Đều có khoa này. Mặt khác nhiều di sản, công trình văn hóa liên tục bị xâm hại, xuống cấp và biến tướng bởi sự lạm dụng chủ trương xã hội hóa và tài trợ văn hóa. PGS.TS Trần Luân Kim- Phó ban Lý luận phê bình- Liên hiệp các hội VHNT TP. HCM nêu nghịch lý hiện tượng sách lậu, băng đĩa lậu phát hành tràn lan đang gây nhiều tác hại, do hầu hết các sản phẩm này không đáp ứng về nội dung tư tưởng cũng như thẩm mỹ. Nhưng các tác phẩm tốt và thực sự có giá trị lại được xuất bản với số lượng hạn chế, có những đầu sách chỉ được in 500 bản trở lại, có những chương trình nghệ thuật dàn dựng công phu chỉ được trình diễn vài buổi, những bộ phim chất lượng tốt chỉ tồn tại trên màn ảnh lớn vài ngày... "Ở đây không đơn giản về người xem và thị hiếu, song rõ ràng là hoạt động VHNT đã và đang rơi vào thế bị động, gặp khó khăn trước những tác động tiêu cực của thị trường, ranh giới giữa nghệ thuật đích thực với thương mại đơn thuần luôn có nguy cơ bị xóa nhòa, dẫn tới hậu quả lâu dài về nhận thức và thẩm mỹ”, PGS.TS Trần Luân Kim nhấn mạnh. Giải pháp nào? Nghị quyết Trung ương 5 đã triển khai được 15 năm nhưng thực trạng văn hóa vẫn còn nhiễu loạn, bà Ngô Ngọc Ngũ Long cho rằng nếu xem nhẹ văn hóa và thả lỏng cho thị trường tự do thì hậu quả rất khó lường. Chính phủ Hàn Quốc đã hạn chế bớt làn sóng phim Mỹ bằng cách buộc các rạp chiếu phim phải chiếu phim nội địa ít nhất 106 ngày/năm. Song song đó, Hàn Quốc cũng đã thực hiện chính sách đào tạo nhân lực bằng ngân sách nhà nước với 300 người được đưa đi đào tạo ở Mỹ. "Muốn có nhân tài thì phải đào tạo, Nhà nước đã có hàng loạt chính sách đào tạo hàng loạt tiến sĩ, thạc sĩ ở nước ngoài, vì sao ở lĩnh vực VHNT thì không thể?”, bà Ngô Ngọc Ngũ Long đặt câu hỏi. Còn theo ông Lê Quang Trang- Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM thì vấn đề là phát hiện và ứng xử với tài năng. Đối với nhân tài lĩnh vực VHNT phải tuyệt đối tôn trọng, tin tưởng nơi họ, tạo môi trường rộng rãi cho sự sáng tạo của họ, không nên tiếc tiền của, công sức khi chăm lo và tạo điều kiện cho sáng tạo của họ vì việc chăm lo để có những tác phẩm giá trị cao hoàn toàn không phải là lãng phí. Cần thay đổi kiểu lấy tư duy kinh tế chính trị và cách nhìn thiển cận để áp dụng, áp đặt vào công tác quản lý, đầu tư cho VHNT, cứ nghĩ giản đơn là đã đầu tư thì phải bắt buộc cho ra sản phẩm tốt. Để rồi với tư tưởng đó không dám thử nghiệm, không dám làm, sợ sai, sợ tốn kém, sợ không hiệu quả và nhất là sợ trách nhiệm, như vậy khó có tác phẩm đỉnh cao. Ngoài ra, trước đây do những điều kiện lịch sử, sự ra đời của tác giả, tác phẩm đỉnh cao gần như tùy thuộc vào sự chuyển động xã hội. Nay điều kiện đã khác, trong chính thể mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, việc xây dựng giá trị văn hóa không thể chỉ chuyển động tuần tự theo điều kiện xã hội mà còn phải mang tính chủ động. Quan điểm của PGS.TS Trần Luân Kim cũng tương tự khi cho rằng ngay cả trong cơ chế xã hội hóa trong lĩnh vực VHNT, Nhà nước vẫn cần giữ vai trò là nhà đầu tư chủ chốt, đồng thời nắm quyền điều hành, chi phối và dẫn dắt. BẢO HẠNH